«Ὑπερδεδοξασμένος εἶ Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ φωστῆρας ἐπὶ γῆς
τοὺς Πατέρας ἡμῶν θεμελιώσας, καὶ δι’ αὐτῶν πρὸς τὴν
ἀληθινὴν πίστιν πάντας ἡμᾶς ὁδηγήσας, πολυεύσπλαγχνε δόξα σοι.»
Ἀγαπητοί µου ἀδελφοί,
Ἡ Ἐκκλησία µας ἔχει ὁρίσει τήν Κυριακή µετά τήν 13η Ἰουλίου, ὡς ἡµέρα µνήµης καί τιµῆς τῶν Ἁγίων Θεοφόρων Πατέρων, πού συγκρότησαν τήν Ἁγία Τετάρτη Οἰκουµενική Σύνοδο. Αὐτή συγκλήθηκε στή Χαλκηδόνα τό 451 µ.Χ. ἀπό τούς εὐσεβεῖς βασιλεῖς Μαρκιανό καί Πουλχερία, προκειµένου νά ἐπιλυθεῖ ὁριστικά τό Χριστολογικό θέµα. Ὁ Διάβολος µάχεται ἀνέκαθεν τήν Ἐκκλησία καί τήν Ἀλήθειά Της. Συνέπραξαν µαζί του Χριστοµάχοι καί Πνευµατοµάχοι, ἀλλά ἡ Ἐκκλησία ὅρισε τά δόγµατά Της, τά ὁποῖα καί συµπυκνώνονται στό Σύµβολο τῆς Πίστεως.
Οἱ ὀρθολογιστές, ὅµως, δέν µποροῦσαν νά ἠρεµήσουν. Προσπαθοῦσαν νά ἑρµηνεύσουν µέ τή λογική τό Μυστήριο τῆς Σαρκώσεως. Ἡ Ἐκκλησία, ὡς φιλόστοργος Μητέρα, ἀκούει τά τέκνα Της καί προσπαθεῖ νά δώσει τίς δέουσες ἐξηγήσεις, ὅπου καί ὅσο εἶναι δυνατόν. Διδάσκει ὅτι ὁ Χριστός εἶναι τέλειος Θεός καί τέλειος ἄνθρωπος. Ὑπῆρξε ὅµως µιά ὁµάδα πού ἑστίαζε µόνο στή Θεότητα, ἀδυνατῶντας νά κατανοήσει τό σκέλος τῆς ἀνθρωπότητας. Αὐτό προσέκρουε στό δόγµα τῆς σωτηρίας. Ὁ Χριστός ἔλαβε τήν ἀνθρώπινη φύση, γιά νά µᾶς σώσει. Ἄν τήν εἶχε ἀπορρίψει, δέν θά εἴχαµε καµιά ἐλπίδα, ὁπότε καί ἡ Σάρκωση δέν θά εἶχε νόηµα.
Ἡ Ἐκκλησία κάλεσε τούς Ὀρθοδόξους νά καταγράψουν τήν Ἀλήθεια καί τούς αἱρετικούς νά καταθέσουν καί ἐκεῖνοι τήν ἄποψή τους. Οἱ δύο τόµοι τοποθετήθηκαν µέσα στή λάρνακα τῆς Ἁγίας Εὐφηµίας, σέ κλῖµα θερµῆς ὁλονύκτιας προσευχῆς. Τήν ἑποµένη τελέστηκε Θεία Λειτουργία καί ἀνοίχτηκε ἡ λάρνακα. Ὁ τόµος τῶν Ὀρθοδόξων βρισκόταν στά χέρια τῆς Ἁγίας, ἐνῶ ἐκεῖνος τῶν Αἱρετικῶν εἶχε ἀπορριφθεῖ στά πόδια της.
Ἡ Σύνοδος κατεδίκασε τόν Μονοφυσιτισµό καί τόν Νεστοριανισµό καί συνέταξε τόν δογµατικό ὅρο τῆς Χαλκηδόνος, δεχοµένη γιά τόν Χριστό δύο φύσεις ἡνωµένες «ἀσυγχύτως καί ἀδιαιρέτως ἐν τῷ ἑνί προσώπῳ ἤ τῇ µιᾷ ὑποστάσει τοῦ Θεοῦ Λόγου». Ἀνύψωσε δέ τήν Ἐκκλησία Ἱεροσολύµων σέ Πατριαρχεῖο, 5ο στή σειρά, καί ἀπένειµε ἴσα πρεσβεῖα τιµῆς στόν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως µέ ἐκεῖνα τοῦ Ἐπισκόπου Ρώµης. Ἀλλά οἱ Μονοφυσῖτες ἀπέρριψαν τό «δόγµα τῆς Χαλκηδόνος», ἀπεσχίσθησαν ἀπό τό σῶµα τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας καί συγκρότησαν τίς Ἀντιχαλκηδονείους Ἐκκλησίες, ὅπως τήν Ἀρµενική, Κοπτική, Αἰθιοπική καί τή Συροϊακωβιτική, ὡς τή Μαλαµπαρική στή νότιο Ἰνδία. Αὐτές µετά τήν ἰσλαµική κατάληψη τῆς Ἀνατολῆς (636-642), διέκοψαν κάθε ἐπικοινωνία µέ τό Ὀρθόδοξο Βυζάντιο καί ἀκολούθησαν αὐτοτελῆ ἀνάπτυξη καί ζωή. Ἀπό τόν 16ο µ.Χ. αἰῶνα κάποιες Ἀντιχαλκηδόνιες ὁµάδες προσχώρησαν στή Λατινική Οὑνία. Ὡστόσο, ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ὡς φιλόστοργη Μητέρα, ἄρχισε τόν 20ό αἰῶνα διάλογο µέ τούς Μονοφυσῖτες, ἐκτιµῶντας καί τό γεγονός τῆς δοκιµασίας τους, ἰδίως στή Μέση Ἀνατολή. Ὁ διάλογος αὐτός πρέπει νά βασιστεῖ στούς Ἁγίους Πατέρες, Μάξιµο τόν Ὁµολογητή καί Ἰωάννη τόν Δαµασκηνό. Ἐπιπλέον, ἡ σχετική προσπάθεια ἐπιβάλλεται νά ἀγνοήσει κοσµικά-διπλωµατικά κριτήρια.
Ἀδελφοί µου ἀγαπητοί,
Ἡ Σύνοδος τῆς Χαλκηδόνος ἦταν ἡ µεγαλύτερη Οἰκουµενική Σύνοδος, µέ 630 Θεοφόρους Πατέρες. Ἐνεργοποιήθηκε ὅλη ἡ οἰκουµένη, γιατί τό δόγµα περί τοῦ Χριστοῦ ὡς Θεοῦ καί ἀνθρώπου ἦταν κορυφαῖο, ἁπτόµενο τῆς δυνατότητας σωτηρίας. Προεδρεύοντες τῆς Συνόδου ἦταν ὁ Ἀνατόλιος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως καί οἱ παπικοί ἀντιπρόσωποι, ἐνῶ γιά τήν ἀπαραίτητη τάξη διαδραµάτισαν σοβαρό ῥόλο οἱ αὐτοκρατορικοί ἀντιπρόσωποι. Ἡ Σύνοδος αὐτή ἐπικύρωσε γιά µιά ἀκόµη φορά τήν ἀλήθεια ὅτι τά ὅποια θέµατα δέν λύνονται ἀπό προσωπικές αὐθεντίες ἀλλά ἀπό τή συνοδική διαγνώµη, σέ κλῖµα προσευχῆς καί ὑπό τήν πνοήν τοῦ Παναγίου Πνεύµατος. «Οὗ εἰσί δύο ἤ τρεῖς συνηγµένοι εἰς τό ἐµόν ὄνοµα, ἐκεῖ εἰµί ἐν µέσῳ αὐτῶν» (Μτθ. 18, 20). Μακάρι νά συνέβαινε αὐτό σέ ὅλα τα θέµατα τοῦ κόσµου. Τότε ἡ εἰρήνη θά ἐπικρατοῦσε στή γῆ.
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
† Ὁ Νικαίας Ἀ λ έ ξ ι ο ς