«Ἀθλοφόρε Ἅγιε, καὶ ἰαματικὲ Παντελεήμων,
πρέσβευε τῷ ἐλεήμονι Θεῷ, ἵνα πταισμάτων ἄφεσιν,
παράσχῃ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν»
Ἀγαπητοί µου ἀδελφοί,
Φιλανθρωπία σηµαίνει «ἀγάπη τοῦ ἀνθρώπου» µέ φροντίδα γιά τή θρέψη, τήν ἀνάπτυξη, τήν ὑγεία, τήν εὐηµερία κ.λπ., πάντα σέ ἐθελοντικά πλαίσια. Παρέχεται χωρίς ἐλπίδα ἀνταλλάγµατος καί γι’ αὐτό µένει ἀπόκρυφη. Ὁ πιστός στό πρόσωπο τοῦ πάσχοντος ἀδελφοῦ βλέπει τόν Ἴδιο τόν Χριστό, ὁ Ὁποῖος ἄλλωστε ἔκανε καί τή σχετική διδασκαλία.
Ἔχει εἰπωθεῖ πώς «Ὁ καθένας ἀπό τούς δυστυχεῖς εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός µεταµφιεσµένος». Καί σέ τελευταία ἀνάλυση ἡ φιλανθρωπία ξαναγυρίζει στόν δοτῆρα τοῦ καλοῦ. Λέγει ὁ ἱερός Χρυσόστοµος: «Ὅταν διαθρέψεις τόν πένητα, σαυτόν νόµιζε διατρέφειν. Τοιαύτη γάρ ἡ τοῦ πράγµατος φύσις, ἐξ ἡµῶν εἰς ἡµᾶς µεταχωρεῖ τά διδόµενα». Ἀδειάζει τό χέρι τοῦ ἐλεοῦντος καί γεµίζει ἡ καρδιά του. Αὐτό εἶναι τό µεγαλεῖο τῆς φιλανθρωπίας, ὅτι παίρνουµε περισσότερα ἀπό ὅσα δίνουµε.
Σ’ αὐτή τήν εὐαγγελική γραµµή ἔδρασε καί ὁ Ἅγιος Παντελεήµων. Ἔδρασε στά τέλη τοῦ 3ο αἰῶνα στή Νικοµήδεια Βιθυνίας, προερχόµενος ἀπό εὔπορη οἰκογένεια. Ὁ πατέρας του ἦταν ἐθνικός (εἰδωλολάτρης), ἐνῶ ἡ µητέρα του Εὐβούλη εἶχε ἀσπαστεῖ τόν χριστιανισµό καί ἄρχισε νά τόν διδάσκει σέ πολύ µικρή ἡλικία. Ὅµως ἔφυγε ἀπό τή ζωή, ὅταν ὁ γιός της ἦταν σέ πολύ νεαρή ἡλικία. Ὁ ἴδιος ἀπέκτησε νωρίς ἐγκύκλια παιδεία καί ὅταν τήν ὁλοκλήρωσε σπούδασε τήν ἰατρική, διακρινόµενος καί γιά τή ρητορεία του. Οἱ σχέσεις τῆς οἰκογένειάς του µέ τό παλάτι ἦταν καλές καί σύντοµα θά γινόταν γιατρός στήν αὐλή τοῦ αὐτοκράτορα Διοκλητιανοῦ. Ὡστόσο, ἀσπάστηκε τό Εὐαγγέλιο καί ἀκολούθησε τόν δρόµο τῆς πίστης.
Στήν ἐπιλογή του αὐτή ἐπέδρασε ὁ ἅγιος Ἑρµόλαος σέ µιά ταραγµένη ἐποχή. Ἐνῶ προχωροῦσε ὁ Ἅγιος προβληµατισµένος µετά τή συνάντησή του µέ τόν Ἅγιο Ἐρµόλαο, ἀντίκρισε ἕνα παιδί νεκρό καί δίπλα του µιά ὀχιά. Τότε σκέφτηκε, πώς ἄν ὄντως ὑπάρχει Θεός ἄς γίνει κάτι. Τό παιδί ἀναστήθηκε καί ἡ ὀχιά ἔσκασε σάν µπαλόνι. Ὁ ἅγιος Ἑρµόλαος ἤξερε γιά τόν Παντολέοντα, ἀφοῦ εἶχε πνευµατική κόρη τή µητέρα του. Σύντοµα βαπτίστηκε Χριστιανός µυστικά καί προσπάθησε νά πείσει τόν πατέρα του νά βαπτιστεῖ καί ἐκεῖνος.
Ὁ πατέρας του πέθανε µετά ἀπό λίγο, µέ ἀποτέλεσµα ὁ Ἅγιος νά γίνει κάτοχος µεγάλης περιουσίας. Ἐκποίησε τότε τά ὑλικά ἀγαθά του, γιά νά βοηθήσει τούς φτωχούς καί ἄρχισε νά προσφέρει τίς ἰατρικές ὑπηρεσίες του δωρεάν σέ ὅποιον δέν εἶχε οἰκονοµική δυνατότητα νά ἀνταπεξέλθει. Ἐνόχλησε ὅµως πολλούς ἰατρούς, πού τόν κατήγγειλαν ὡς Χριστιανό. Συνελήφθη καί ὁδηγήθηκε στόν αὐτοκράτορα. Ἐκεῖ ἀρνήθηκε νά θυσιάσει στά εἴδωλα καί θεράπευσε παράλυτο, προκαλῶντας µεγάλη κατάπληξη. Παρόλα αὐτά ὁ αὐτοκράτορας ἐπέµενε νά τόν µεταπείσει. Ὁ Παντελεήµων ἀρνήθηκε καί ὁδηγήθηκε στό µαρτύριο. Τήν ὥρα τοῦ ἀποκεφαλισµοῦ του ἀκούστηκε φωνή ἀπό τόν Οὐρανό, πού τόν ἀποκαλοῦσε Παντελεήµονα, ἀντί γιά Παντολέοντα. Ὁ Οὐρανός τοῦ ἔδωσε τό ὄνοµα, µέ τό ὁποῖο ἔγινε γνωστός ὡς τίς ἡµέρες µας καί µέ τό ὁποῖο τιµᾶται.
Ἀδελφοί µου ἀγαπητοί,
Ὁ Ἅγιος Παντελεήµων ἀνήκει στήν ἱερή χορεία τῶν εἴκοσι Ἁγίων, πού χαρακτηρίζονται ἀπό τήν Ἐκκλησία ὡς Ἀνάργυροι ἰατροί. Ὅλοι µαζί τιµῶνται στίς 17 Ὀκτωβρίου, ἀλλά ἔχουν καί µεµονωµένη γιορτή καθένας.
Τιµῶντας σήµερα τόν ἰατρό Ἅγιο Παντελεήµονα, ἄς ἀναλογιστοῦµε µιά πλειάδα εὐσεβῶν ἰατρῶν τῆς ἐποχῆς µας, πού βάζουν µετά τόν Θεό τόν ἄνθρωπο στό κέντρο τῆς ἐργασίας καί προσπαθοῦν νά τόν θεραπεύσουν. Βεβαίως ὑπάρχει καί ἐµπορευµατοποίηση τῆς ὑγείας. Ἄς προσευχηθοῦµε γιά ἐκείνους πού αἰχµαλωτίζονται στό χρῆµα, ἄς τούς ὑπενθυµίσουµε πώς εἴµαστε ὅλοι θνητοί καί ἄς ἐλπίσουµε πώς ὅλοι θά συστρατευτοῦν στό θέληµα τοῦ Θεοῦ καί στήν ὑπηρεσία τοῦ λαοῦ Του. Κατακλεῖδα µας ὁ ἱερός Χρυσόστοµος «Ἰατροί τῶν ψυχῶν ἡµῶν εἰσιν οἱ πένητες, εὐεργέται καί προστάται· οὐ γάρ τοσοῦτον δίδως, ὅσον λαµβάνεις· δίδως ἀργύριον, καί λαµβάνεις βασιλείαν οὐρανῶν».
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
† Ὁ Νικαίας Ἀ λ έ ξ ι ο ς